* ( تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَتُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ ) * آل - عمران : 26 - 27 بهترين مصداق * ( « تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ » ) * ملك و پادشاهى است كه مثلا بوسيلهء ارث و يا تلاشى كه نسبت به آن خيلى كم است بدست ميايد پس يا اصلا تلاش ندارد و يا تلاشش اندك است و بهر حال با تلاش مقايسه نميشود . آيهء زير مطلب را بيش از پيش روشن مىكند * ( لِيَجْزِيَهُمُ الله أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِه وَالله يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ ) * نور : 38 آيه صريح است كه خدا جزاى عمل را ميدهد و از فضلش بر آن مزيد مىكند قسمت مزيد خارج از مقايسه با عمل است و پس از آن ميفرمايد * ( وَالله يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ ) * . * ( وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّها وَرُسُلِه فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً . . . ) * طلاق : 8 مراد از « حاسبناها » عذاب است و چون عذاب روى حساب عصيان و لجاجتشان بوده لذا « حاسبناها » آمده است . * ( . . . الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبانٍ رحمن : 5 * ( وَيُرْسِلَ عَلَيْها حُسْباناً مِنَ السَّماءِ فَتُصْبِحَ صَعِيداً زَلَقاً ) * كهف : 40 حسبان بكسر اوّل و ضمّ آن مصدر است بمعنى شمردن و نيز حسبان بضمّ اوّل تيرهاى كوچك را گويند مفرد آن حسبانه است ( اقرب ) معنى آيهء اوّل : آفتاب و ماه روى حساباند معنى آيهء دوّم : و بفرستد بر آن عذابى از آسمان در نتيجه زمين خالى و خشك گردد . راغب آن را در آيه عذاب و آتش نقل كرده و گويد علَّت تسميه آنست كه كيفر روى حساب جرم است در مجمع نيز از ابن عبّاس عذاب و آتش نقل كرده است . به نظر نگارنده حسبان در آيهء دوّم چنان كه راغب نقل كرده بمعنى عذاب است و چون عذاب خداوند